Wie is aansprakelijk bij een botsing van paard en auto

Door Mr. Charlotte Maes en Sofia ter Brake

Recreatieve ritten vinden niet alleen in het bos, maar vaak ook op de openbare weg plaats. Het komt in de praktijk nog al eens voor dat een paard en ruiter in botsing komen met een auto. De vraag is wie in zo'n geval aansprakelijk is, de bestuurder van de auto of de ruiter. Het is niet altijd gemakkelijk een antwoord te geven op deze vraag.

Ten eerste is artikel 6:179 van het Burgerlijk Wetboek van toepassing, dat de risicoaansprakelijkheid van de eigenaar van het paard regelt, zoals al werd aangegeven in  SRRNieuws van vorig jaar september. Daarnaast is er artikel 185 van de Wegenverkeerswet (185 WVW). Net als een fietser of een voetganger is een ruiter een  zwakkere verkeersdeelnemer. Zij hebben bij een aanrijding met een  motorrijtuig een wettelijk beschermde positie. Dit houdt in dat de eigenaar of houder van een  motorrijtuig aansprakelijk is, tenzij er sprake is van overmacht. Hoe dit uitpakt blijkt uit de uitspraak van 18 november 1998 van de Rechtbank in  Zwolle. Een amazone reed met haar paard in de berm toen het paard schrok van een naderende auto. Deze passeerde met een snelheid van 50 km/uur op een smalle weg. Het paard steigerde en sprong de rijweg op waarna een botsing met de auto volgde.

Overmacht

De Rechtbank Zwolle oordeelde dat artikel 185 WVW van toepassing was. De bestuurder van de auto was dus aansprakelijk, tenzij hij aannemelijk kon maken dat het ongeval was te wijten aan overmacht. Daarvan zou sprake zijn als de bestuurder geen enkel verwijt kon worden gemaakt en dat eventuele fouten van de berijdster van het paard zo onwaarschijnlijk waren dat hij daarmee bij het bepalen van zijn verkeersgedrag in redelijkheid geen rekening had kunnen houden.

De bestuurder van de auto beriep zich op overmacht omdat hij niet had hoeven verwachten dat het paard plotseling de weg zou oversteken. De Rechtbank vond dat er geen sprake was van overmacht omdat de bestuurder het paard al van verre kon zien aankomen, de weg slechts 3.70 meter breed was en de bestuurder ter plaatse goed bekend was.

Te hard

De Rechtbank oordeelde bovendien dat 50 km/uur onder de gegeven omstandigheden te hard was. De bestuurder van de auto had dienen te beseffen dat paarden in het algemeen een schrikreactie kunnen vertonen bij het naderen van gemotoriseerd verkeer. De kans op deze schrikreactie neemt toe naarmate de snelheid van het  motorrijtuig hoger is. De bestuurder van de auto had dus snelheid moeten minderen.

Vervolgens ging de Rechtbank na of er aanleiding was de  vergoedingsplicht van de bestuurder te verminderen op grond van artikel 6:179 BW. Zij was van mening dat in een geval als dit moet worden beoordeeld in welke mate enerzijds het  weggedrag van ruiter en paard en anderzijds de wijze van rijden van de automobilist gevaar voor het ontstaan van de aanrijding in het leven had geroepen, hetgeen bekend staat als  'causaliteitsafweging'. Weliswaar  was het paard plotseling de weg op gesprongen en overgestoken, maar ook de wijze van rijden van de automobilist droeg in belangrijke mate bij aan het ontstaan van de aanrijding. De Rechtbank achtte het gerechtvaardigd aan te nemen dat de zowel aan de bestuurder als aan de amazone toe te rekenen omstandigheden in gelijke mate tot de schade hadden bijgedragen.

50 %

De Rechtbank oordeelde dan ook dat de causaliteitsverhouding moest worden vastgesteld op 50% voor de ruiter en paard en 50% voor de bestuurder. De eigenaresse van het paard had dus recht op vergoeding van 50% van haar schade. In de praktijk kunnen de omstandigheden echter afwijken van hetgeen hierboven is beschreven. De automobilist kan bijvoorbeeld langzamer rijden of hij kan het paard niet van geruime afstand waarnemen. Daarom zal, ter beoordeling van de aansprakelijkheid in de praktijk van geval tot geval moeten worden bekeken welke feitelijke omstandigheden - en in welke mate deze omstandigheden - precies aan het ongeval hebben bijgedragen.

Uit SRRnieuws, achtste jaargang nr 2, juni 2002

(SRR = Stichting Recreatie Ruiter)